Υποθυρεοειδισμός: συμπτώματα, εξετάσεις και θεραπεία

Γιατί υπολειτουργεί ο θυρεοειδής

Η συχνότερη αιτία σε περιοχές με επαρκή πρόσληψη ιωδίου είναι η αυτοάνοση θυρεοειδίτιδα, γνωστή και ως θυρεοειδίτιδα Hashimoto. Το ανοσοποιητικό σύστημα στρέφεται κατά του ίδιου του αδένα, ο οποίος σταδιακά χάνει λειτουργικό ιστό. Η εξέλιξη είναι αργή, γι' αυτό και τα συμπτώματα εγκαθίστανται τόσο ήπια ώστε συχνά περνούν για φυσιολογική κόπωση.

Άλλες αιτίες είναι ιατρογενείς: αφαίρεση του θυρεοειδούς, θεραπεία με ραδιενεργό ιώδιο ή ακτινοβολία στην περιοχή του τραχήλου. Σε αυτές τις περιπτώσεις η υπολειτουργία είναι αναμενόμενη και η παρακολούθηση οργανωμένη από την αρχή.

Η πρόσληψη ιωδίου παίζει ρόλο προς δύο κατευθύνσεις: τόσο η έλλειψη όσο και η υπερβολική πρόσληψη μπορούν να διαταράξουν τη λειτουργία του αδένα. Ορισμένα φάρμακα επηρεάζουν επίσης τη λειτουργία ή τον έλεγχο του θυρεοειδούς, γι' αυτό ο γιατρός ρωτά πάντοτε τι ακριβώς λαμβάνετε.

Υπάρχουν και παροδικές μορφές, όπως η θυρεοειδίτιδα μετά τον τοκετό, όπου η εικόνα μεταβάλλεται με τον χρόνο. Σπανιότερα η αιτία δεν βρίσκεται στον ίδιο τον αδένα αλλά στην υπόφυση, οπότε η ερμηνεία των εξετάσεων είναι διαφορετική και απαιτεί ειδική εκτίμηση.

Συμπτώματα που περνούν απαρατήρητα

Η κόπωση, η υπνηλία, η βραδύτητα και η δυσανεξία στο κρύο είναι από τα πρώτα που αναφέρουν οι ασθενείς. Επειδή όμως δεν είναι ειδικά, αποδίδονται συνήθως στον φόρτο εργασίας ή στην έλλειψη ύπνου και καθυστερούν τον έλεγχο για μήνες.

Στο δέρμα και στα εξαρτήματά του η εικόνα είναι πιο χαρακτηριστική: ξηρότητα, εύθραυστα μαλλιά και νύχια, οίδημα στο πρόσωπο, ιδίως γύρω από τα βλέφαρα, και βραχνή φωνή. Συχνά συνυπάρχουν δυσκοιλιότητα και μέτρια αύξηση του σωματικού βάρους, η οποία σπάνια εξηγεί από μόνη της μεγάλη διαφορά στη ζυγαριά.

Στις γυναίκες μπορεί να εμφανιστούν διαταραχές του κύκλου ή δυσκολία στη σύλληψη. Παράλληλα, η μειωμένη συγκέντρωση, η αδυναμία συγκράτησης πληροφοριών και η καταθλιπτική διάθεση περιγράφονται συχνά και οδηγούν σε λάθος κατεύθυνση όταν δεν ελεγχθεί ο θυρεοειδής.

Σε ήπιες μορφές μπορεί να μην υπάρχει κανένα σύμπτωμα και η διαταραχή να αποκαλυφθεί τυχαία σε εξετάσεις ρουτίνας. Αυτό δεν σημαίνει αυτομάτως ότι χρειάζεται θεραπεία: η απόφαση εξαρτάται από το σύνολο των ευρημάτων και από την κατάσταση του κάθε ανθρώπου.

Ποιες εξετάσεις τεκμηριώνουν τη διάγνωση

Ο έλεγχος ξεκινά από τη θυρεοτρόπο ορμόνη, την TSH, που εκκρίνεται από την υπόφυση και αντανακλά πόσο πιέζεται ο αδένας για να παραγάγει ορμόνη. Όταν ο θυρεοειδής υπολειτουργεί, η TSH τυπικά ανεβαίνει. Η μέτρηση της ελεύθερης θυροξίνης, της FT4, δείχνει αν η παραγωγή έχει ήδη υποχωρήσει ή αν ο αδένας ακόμη αντισταθμίζει.

Τα αντιθυρεοειδικά αντισώματα, κυρίως τα anti-TPO, βοηθούν να τεκμηριωθεί ο αυτοάνοσος χαρακτήρας. Το υπερηχογράφημα δεν χρειάζεται σε κάθε περίπτωση και ζητείται όταν υπάρχει ψηλαφητό εύρημα ή άλλο κλινικό ερώτημα.

Τα εργαστηριακά όρια δεν ερμηνεύονται μεμονωμένα. Η ηλικία, η εγκυμοσύνη, τα συνοδά νοσήματα, τα φάρμακα και ακόμη και μια πρόσφατη οξεία νόσος επηρεάζουν τις τιμές. Γι' αυτό ένα μεμονωμένο αποτέλεσμα εκτός εύρους δεν σημαίνει αυτόματα διάγνωση και συχνά επαναλαμβάνεται μετά από διάστημα που ορίζει ο γιατρός.

Η λεγόμενη υποκλινική μορφή, με αυξημένη TSH και φυσιολογική FT4, είναι συχνό εύρημα. Η στάση απέναντί της είναι εξατομικευμένη: άλλοτε παρακολουθείται και άλλοτε αντιμετωπίζεται, ανάλογα με τα συμπτώματα, τα αντισώματα, την ηλικία και τον σχεδιασμό εγκυμοσύνης.

Θεραπεία με λεβοθυροξίνη

Η αγωγή είναι υποκατάσταση: χορηγείται λεβοθυροξίνη, δηλαδή συνθετική μορφή της ορμόνης που λείπει, μία φορά την ημέρα. Η δόση δεν είναι σταθερή για όλους, ρυθμίζεται σταδιακά με βάση τις επαναληπτικές εξετάσεις και προσαρμόζεται στην πορεία. Πληροφορίες για ένα γνωστό σκεύασμα της ουσίας θα βρείτε στη σελίδα /farmaka/euthyrox/.

Ο τρόπος λήψης επηρεάζει την απορρόφηση περισσότερο από όσο περιμένει κανείς. Το δισκίο λαμβάνεται με άδειο στομάχι, με νερό, και μεσολαβεί διάστημα πριν από το πρωινό. Η σταθερότητα μετράει: ίδια ώρα κάθε ημέρα και, κατά προτίμηση, το ίδιο σκεύασμα, ώστε οι μετρήσεις να είναι συγκρίσιμες μεταξύ τους.

Αρκετές ουσίες δεσμεύουν τη λεβοθυροξίνη στο έντερο και μειώνουν την απορρόφησή της, ανάμεσά τους συμπληρώματα ασβεστίου, σιδήρου και μαγνησίου, καθώς και ορισμένα σκευάσματα για το στομάχι. Γι' αυτό λαμβάνονται χρονικά απομακρυσμένα από το δισκίο. Αν παίρνετε παράλληλα αγωγή για το στομάχι, δείτε τη σελίδα /farmaka/omeprazole/ και συζητήστε τον συνδυασμό με γιατρό.

Μετά από κάθε αλλαγή δόσης ο έλεγχος επαναλαμβάνεται σε χρονικό σημείο που ορίζει ο θεράπων ιατρός. Η αυθαίρετη αύξηση της δόσης δεν επιταχύνει τίποτα και εκθέτει σε συμπτώματα υπερδοσολογίας, όπως ταχυπαλμίες, αϋπνία, νευρικότητα και απώλεια βάρους, με επιβάρυνση της καρδιάς και των οστών μακροπρόθεσμα.

Καταστάσεις που χρειάζονται στενότερη παρακολούθηση

Η εγκυμοσύνη και ο σχεδιασμός εγκυμοσύνης αλλάζουν τα δεδομένα. Οι ανάγκες σε θυρεοειδική ορμόνη αυξάνονται και η ρύθμιση παρακολουθείται πιο συχνά, με στόχους που ορίζει ο ειδικός. Γυναίκα υπό αγωγή που μένει έγκυος επικοινωνεί με τον γιατρό της χωρίς αναβολή και δεν περιμένει τον προγραμματισμένο έλεγχο.

Σε ηλικιωμένους και σε ανθρώπους με στεφανιαία νόσο η έναρξη γίνεται με προσοχή και σταδιακή προσαρμογή, επειδή η απότομη αύξηση του μεταβολισμού επιβαρύνει την καρδιά. Η παρακολούθηση σε αυτές τις ομάδες είναι πυκνότερη.

Όταν τα συμπτώματα επιμένουν παρά τη ρυθμισμένη αγωγή, δεν βοηθά η συνεχής αύξηση της δόσης. Η κόπωση, η αύξηση βάρους και η καταθλιπτική διάθεση έχουν πολλές αιτίες και ένα φυσιολογικό εργαστηριακό αποτέλεσμα είναι ένδειξη να αναζητηθεί αλλού η εξήγηση.

Πολύ σοβαρή, αν και σπάνια, είναι η εικόνα με έντονη λήθαργο, σύγχυση, πτώση της θερμοκρασίας του σώματος και επιβράδυνση της αναπνοής σε ασθενή με βαριά, μη θεραπευμένη υπολειτουργία. Πρόκειται για επείγουσα κατάσταση που αντιμετωπίζεται σε νοσοκομείο.

Ανανέωση αγωγής και τι δεν γίνεται χωρίς εξέταση

Η υπηρεσία μας στηρίζεται σε ιατρικό ερωτηματολόγιο, το οποίο ο γιατρός αξιολογεί ασύγχρονα, αφού το υποβάλετε. Δεν υπάρχουν βιντεοκλήσεις, τηλεφωνικές συνομιλίες ή συνομιλία σε πραγματικό χρόνο. Η συμπλήρωση ενός εντύπου δεν αντικαθιστά την εξέταση και δεν υποκαθιστά την παρακολούθηση από τον θεράποντα ιατρό σας.

Το έγγραφο που εκδίδεται είναι διασυνοριακή συνταγή σε αρχείο PDF και αποστέλλεται με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο. Τα υποχρεωτικά στοιχεία της προβλέπονται στο Παράρτημα της εκτελεστικής οδηγίας 2012/52/ΕΕ και η αναγνώρισή της σε άλλο κράτος μέλος στηρίζεται στο άρθρο 11 της οδηγίας 2011/24/ΕΕ. Τι ακριβώς πρέπει να αναγράφεται εξηγείται στο κείμενο /blog/diasynoriaki-syntagi/.

Δεν υπάρχει κωδικός PIN και δεν έχουμε πρόσβαση στο ελληνικό σύστημα της άυλης συνταγογράφησης. Πηγαίνετε στο φαρμακείο με την εκτύπωση ή με το αρχείο, και την εκτέλεση την αποφασίζει ο φαρμακοποιός, ο οποίος έχει το δικαίωμα να αρνηθεί. Τα ναρκωτικά και τα ψυχοτρόπα φάρμακα εξαιρούνται από αυτή τη διαδρομή, σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 6 της οδηγίας 2011/24/ΕΕ.

Ο ιατρός δεν είναι μέλος ελληνικού Ιατρικού Συλλόγου· ασκεί το επάγγελμα βάσει άδειας που εκδόθηκε στην Πολωνία. Η υπηρεσία δεν αποζημιώνεται από τον ΕΟΠΥΥ. Η αμοιβή καλύπτει την ιατρική αξιολόγηση: επιστροφή προβλέπεται όταν ο γιατρός αρνηθεί για ιατρικούς ή νομικούς λόγους, ενώ όταν ζητηθούν έγγραφα ο ασθενής έχει τουλάχιστον 7 ημέρες για να τα προσκομίσει και, αν η υπόθεση δεν ολοκληρωθεί, κλείνουμε το αίτημα και επιστρέφουμε ολόκληρο το ποσό.

Για σταθερή αγωγή που έχει ήδη καθοριστεί και παρακολουθείται από γιατρό, δείτε τη σελίδα /ananeosi-syntagis/ με κόστος 23,90 €, καθώς και τη σελίδα /syntagografisi-online/ για το πώς εκδίδεται μια συνταγή μετά από αξιολόγηση ερωτηματολογίου.