Γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση: συμπτώματα και θεραπεία

Τι ακριβώς συμβαίνει στον οισοφάγο

Ανάμεσα στον οισοφάγο και το στομάχι βρίσκεται ένας μυϊκός δακτύλιος, ο κατώτερος οισοφαγικός σφιγκτήρας. Λειτουργεί σαν βαλβίδα: ανοίγει για να περάσει η τροφή και κλείνει ώστε το γαστρικό περιεχόμενο να μην επιστρέψει προς τα πάνω. Όταν ο σφιγκτήρας χαλαρώνει τη λάθος στιγμή ή η πίεση μέσα στην κοιλιά ανεβαίνει υπερβολικά, μέρος του περιεχομένου ανεβαίνει στον οισοφάγο.

Ο βλεννογόνος του στομάχου είναι φτιαγμένος ώστε να αντέχει το οξύ. Ο οισοφάγος δεν διαθέτει την ίδια προστασία, γι' αυτό η επαφή με το γαστρικό υγρό προκαλεί κάψιμο και ερεθισμό και, όταν επαναλαμβάνεται, φλεγμονή του βλεννογόνου.

Σε ορισμένους ασθενείς συνυπάρχει διαφραγματοκήλη, δηλαδή τμήμα του στομάχου μετατοπίζεται προς τον θώρακα και η βαλβίδα χάνει τη στήριξή της. Η αυξημένη ενδοκοιλιακή πίεση από το υπερβολικό βάρος, την εγκυμοσύνη, τα πολύ ογκώδη γεύματα ή τα σφιχτά ρούχα δρα προς την ίδια κατεύθυνση.

Η ένταση των ενοχλημάτων δεν αντιστοιχεί πάντοτε στη βλάβη του οισοφάγου. Υπάρχουν άνθρωποι με έντονο καύσο και φυσιολογικό βλεννογόνο, και άλλοι με ήπια συμπτώματα αλλά σαφή οισοφαγίτιδα. Γι' αυτό η εικόνα κρίνεται συνολικά από γιατρό και όχι μόνο από το πόσο ενοχλεί το σύμπτωμα.

Συμπτώματα: τα τυπικά και όσα δεν συνδέονται εύκολα

Το πιο χαρακτηριστικό σύμπτωμα είναι ο καύσος πίσω από το στέρνο, που ανεβαίνει προς τον λαιμό. Συνήθως εμφανίζεται μετά το φαγητό και επιδεινώνεται όταν ξαπλώνετε ή σκύβετε. Συχνή είναι και η αναγωγή, δηλαδή η αίσθηση ότι υγρό ή τροφή επιστρέφει στο στόμα, με ξινή ή πικρή γεύση.

Υπάρχουν όμως και εκδηλώσεις που σπάνια αποδίδονται στο στομάχι: επίμονος ξηρός βήχας, βραχνάδα κυρίως το πρωί, αίσθημα κόμπου στον λαιμό, υποτροπιάζων ερεθισμός του φάρυγγα, κακοσμία και φθορά της αδαμαντίνης των δοντιών. Αρκετοί ασθενείς επισκέπτονται πρώτα ωτορινολαρυγγολόγο ή οδοντίατρο και μόνο αργότερα συζητούν το στομάχι.

Τα νυχτερινά συμπτώματα αξίζουν ιδιαίτερη προσοχή. Στην ύπτια θέση λείπει η βοήθεια της βαρύτητας, ο βήχας και το κάψιμο διακόπτουν τον ύπνο και η επόμενη ημέρα ξεκινά με κόπωση που δύσκολα συνδέεται με την αιτία της.

Θωρακικός πόνος από παλινδρόμηση μπορεί να μοιάζει με καρδιολογικό. Δεν διαχωρίζονται τα δύο με βάση μόνο την περιγραφή, οπότε ο πόνος στο στήθος αντιμετωπίζεται πάντοτε πρώτα ως καρδιολογικό ερώτημα και όχι ως γαστρεντερικό.

Τι επιδεινώνει τα ενοχλήματα

Ο όγκος και η σύσταση του γεύματος μετρούν περισσότερο από το είδος της τροφής. Τα μεγάλα και λιπαρά γεύματα παραμένουν περισσότερο στο στομάχι και αυξάνουν την πιθανότητα παλινδρόμησης, ιδίως όταν ακολουθεί κατάκλιση λίγο μετά το δείπνο.

Το αλκοόλ, το κάπνισμα, ο καφές, η σοκολάτα, η μέντα, τα πολύ όξινα και τα ανθρακούχα ποτά αναφέρονται συχνά ως εκλυτικοί παράγοντες, η ευαισθησία όμως είναι ατομική. Ένα ημερολόγιο συμπτωμάτων για μερικές εβδομάδες δείχνει πιο αξιόπιστα τι ενοχλεί εσάς από οποιονδήποτε γενικό κατάλογο απαγορεύσεων.

Το σωματικό βάρος, τα σφιχτά ρούχα στη μέση και η στάση του σώματος επηρεάζουν την πίεση μέσα στην κοιλιά. Η ανύψωση του κεφαλιού του κρεβατιού βοηθά περισσότερο από τα επιπλέον μαξιλάρια, τα οποία κάμπτουν τον κορμό και αυξάνουν την πίεση αντί να τη μειώνουν.

Ορισμένα φάρμακα χαλαρώνουν τον σφιγκτήρα ή ερεθίζουν τον βλεννογόνο. Τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη ανήκουν στη δεύτερη κατηγορία και γι' αυτό η παρατεταμένη λήψη τους παρακολουθείται από γιατρό. Περισσότερα για αυτή την κατηγορία θα βρείτε στη σελίδα /ponos/ και για ένα συγκεκριμένο σκεύασμα στη σελίδα /farmaka/algofren/.

Ποια φάρμακα χρησιμοποιούνται και για πόσο διάστημα

Τα αντιόξινα και τα αλγινικά δρουν τοπικά: εξουδετερώνουν ή καλύπτουν το οξύ και προσφέρουν βραχύχρονη ανακούφιση. Είναι χρήσιμα σε περιστασιακά επεισόδια, δεν αλλάζουν όμως την πορεία της νόσου και δεν αντιμετωπίζουν την αιτία της.

Οι ανταγωνιστές των υποδοχέων H2 μειώνουν την έκκριση οξέος και χρησιμοποιούνται σε ηπιότερες μορφές ή συμπληρωματικά. Οι αναστολείς της αντλίας πρωτονίων, όπως η ομεπραζόλη και η παντοπραζόλη, καταστέλλουν την έκκριση ισχυρότερα και αποτελούν τη βασική αγωγή στην τεκμηριωμένη οισοφαγίτιδα.

Χαμηλές περιεκτικότητες ορισμένων αναστολέων αντλίας πρωτονίων διατίθενται χωρίς συνταγή για σύντομη χρήση, ενώ οι υψηλότερες περιεκτικότητες και οι παρατεταμένες θεραπείες χορηγούνται με συνταγή. Το καθεστώς κάθε σκευάσματος προκύπτει από την άδεια κυκλοφορίας του. Λεπτομέρειες για τη δραστική ουσία θα βρείτε στη σελίδα /farmaka/omeprazole/ και μια συνολική εικόνα της κατηγορίας στη σελίδα /stomachi/.

Η διάρκεια δεν είναι λεπτομέρεια. Αγωγή που συνεχίζεται πέρα από λίγες εβδομάδες χρειάζεται επανεκτίμηση, ώστε να κριθεί αν εξακολουθεί να είναι απαραίτητη και σε ποια δόση. Το ζήτημα αναλύεται στο κείμενο /blog/gastroprostasia-diarkeia/.

Σημάδια που δεν επιτρέπουν αναμονή

Η δυσκολία στην κατάποση, ο πόνος κατά την κατάποση ή η αίσθηση ότι η τροφή σταματά στον οισοφάγο δεν αποτελούν απλή επιδείνωση του καύσου. Απαιτούν εξέταση από γιατρό χωρίς αναβολή.

Το ίδιο ισχύει για την απώλεια βάρους χωρίς προσπάθεια, τους επίμονους εμέτους, την ωχρότητα και την κόπωση που υποδηλώνουν αναιμία, τον έμετο με αίμα και τα μαύρα, πισσώδη κόπρανα. Αυτά τα ευρήματα κατευθύνουν σε περαιτέρω έλεγχο και όχι σε αλλαγή του φαρμάκου.

Πόνος στο στήθος που συνοδεύεται από δύσπνοια, εφίδρωση, ζάλη ή αντανάκλαση στο χέρι και τη γνάθο αντιμετωπίζεται ως επείγον καρδιολογικό περιστατικό. Σε αυτή την περίπτωση απευθυνθείτε σε τμήμα επειγόντων περιστατικών και μην περιμένετε να δείτε αν θα υποχωρήσει.

Την ανάγκη γαστροσκόπησης την κρίνει ο γιατρός που σας εξετάζει, με βάση την ηλικία, τη διάρκεια των συμπτωμάτων, την απάντηση στη θεραπεία και τα παραπάνω ευρήματα. Δεν είναι εξέταση που αποφασίζεται από τη συμπλήρωση ενός ερωτηματολογίου.

Τι μπορεί και τι δεν μπορεί να γίνει χωρίς εξέταση

Η υπηρεσία μας λειτουργεί με ιατρικό ερωτηματολόγιο. Ο γιατρός το αξιολογεί ασύγχρονα, δηλαδή αφού εσείς το υποβάλετε. Δεν πραγματοποιούνται βιντεοκλήσεις, τηλεφωνικές συνομιλίες ούτε συνομιλία σε πραγματικό χρόνο, και καμία συμπλήρωση εντύπου δεν αντικαθιστά την κλινική εξέταση.

Το έγγραφο που εκδίδεται είναι διασυνοριακή συνταγή σε αρχείο PDF, η οποία αποστέλλεται με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο. Τα στοιχεία που πρέπει να φέρει ορίζονται στο Παράρτημα της εκτελεστικής οδηγίας 2012/52/ΕΕ και η αναγνώρισή της σε άλλο κράτος μέλος στηρίζεται στο άρθρο 11 της οδηγίας 2011/24/ΕΕ. Δεν υπάρχει κωδικός PIN και δεν έχουμε πρόσβαση στο ελληνικό σύστημα της άυλης συνταγογράφησης: πηγαίνετε στο φαρμακείο με την εκτύπωση ή με το αρχείο.

Την εκτέλεση την αποφασίζει ο φαρμακοποιός, ο οποίος έχει το δικαίωμα να αρνηθεί. Από τη διασυνοριακή συνταγή εξαιρούνται τα ναρκωτικά και τα ψυχοτρόπα φάρμακα, σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 6 της οδηγίας 2011/24/ΕΕ.

Ο ιατρός δεν είναι μέλος ελληνικού Ιατρικού Συλλόγου· ασκεί το επάγγελμα βάσει άδειας που εκδόθηκε στην Πολωνία. Η υπηρεσία δεν αποζημιώνεται από τον ΕΟΠΥΥ. Η αμοιβή καλύπτει την ιατρική αξιολόγηση: επιστροφή προβλέπεται όταν ο γιατρός αρνηθεί για ιατρικούς ή νομικούς λόγους, ενώ όταν ζητηθούν έγγραφα ο ασθενής έχει τουλάχιστον 7 ημέρες για να τα προσκομίσει και, αν η υπόθεση δεν ολοκληρωθεί, κλείνουμε το αίτημα και επιστρέφουμε ολόκληρο το ποσό.

Αν λαμβάνετε ήδη σταθερή αγωγή που έχει καθοριστεί από γιατρό, δείτε τη σελίδα /ananeosi-syntagis/ με κόστος 23,90 €. Πώς εκδίδεται μια συνταγή μετά από αξιολόγηση ερωτηματολογίου εξηγείται στη σελίδα /syntagografisi-online/.