Ακμή στους ενήλικες: αίτια και θεραπείες

Πώς δημιουργείται η βλάβη

Στη βάση κάθε τρίχας υπάρχει σμηγματογόνος αδένας. Όταν η παραγωγή σμήγματος αυξάνεται και ταυτόχρονα τα κύτταρα που επενδύουν τον πόρο πολλαπλασιάζονται και δεν αποβάλλονται φυσιολογικά, ο πόρος φράσσεται. Έτσι σχηματίζεται ο φαγέσωρας, δηλαδή το κλειστό ή ανοιχτό στίγμα που πολλοί περιγράφουν ως μαύρο ή λευκό σπυράκι.

Μέσα σε αυτό το κλειστό περιβάλλον πολλαπλασιάζεται το βακτήριο Cutibacterium acnes, το οποίο υπάρχει φυσιολογικά στο δέρμα. Η αντίδραση του οργανισμού απέναντί του, και όχι το βακτήριο καθαυτό, είναι που δίνει την ερυθρότητα, τον πόνο και το πύον.

Ανάλογα με το βάθος και την ένταση της φλεγμονής προκύπτουν διαφορετικές μορφές: από τη φαγεσωρική ακμή, με κυρίως στίγματα, στη βλατιδοφλυκταινώδη, με ερυθρές και πυώδεις βλάβες, και στη σοβαρότερη οζώδη ή κυστική μορφή, με βαθιά, επώδυνα οζίδια.

Η διάκριση αυτή δεν είναι ακαδημαϊκή. Καθορίζει ποια θεραπεία έχει νόημα, πόσο διαρκεί και πόσο μεγάλος είναι ο κίνδυνος μόνιμων ουλών, ο οποίος αυξάνεται όσο βαθύτερη είναι η φλεγμονή και όσο περισσότερο καθυστερεί η αντιμετώπιση.

Τι διαφοροποιεί την ακμή των ενηλίκων

Η κατανομή των βλαβών είναι διαφορετική από αυτήν της εφηβείας. Στους ενήλικες, και ιδίως στις γυναίκες, οι βλάβες συγκεντρώνονται στο κάτω τμήμα του προσώπου, στη γραμμή της γνάθου και στον λαιμό, ενώ το μέτωπο μπορεί να παραμένει καθαρό.

Συχνά υπάρχει ορμονική συνιστώσα. Πολλές γυναίκες παρατηρούν έξαρση σε συγκεκριμένη φάση του κύκλου. Όταν συνυπάρχουν ακανόνιστος κύκλος, αυξημένη τριχοφυΐα σε ανδρικού τύπου κατανομή ή αραίωση των μαλλιών, ο γιατρός διερευνά ορμονικά αίτια αντί να αντιμετωπίζει μόνο το δέρμα.

Τα καλλυντικά και τα προϊόντα μαλλιών με λιπαρή σύσταση μπορούν να επιδεινώσουν την εικόνα, όπως και οτιδήποτε αποφράσσει το δέρμα για πολλές ώρες. Το ίδιο ισχύει για τη συνήθεια να πιέζει κανείς τις βλάβες, η οποία μετατρέπει μια παροδική βλατίδα σε ουλή.

Υπάρχουν επίσης φαρμακευτικές εξάρσεις που μοιάζουν με ακμή αλλά έχουν διαφορετική αιτία, με κλασικό παράδειγμα τα κορτικοστεροειδή. Αν οι βλάβες εμφανίστηκαν σε χρονική σχέση με την έναρξη κάποιου φαρμάκου, αυτό αναφέρεται στον γιατρό και δεν αποσιωπάται.

Τι επιδεινώνει και τι είναι μύθος

Η ακμή δεν οφείλεται σε έλλειψη καθαριότητας. Το επίμονο τρίψιμο, τα σκληρά απολεπιστικά και τα προϊόντα με οινόπνευμα καταστρέφουν τον φραγμό του δέρματος, προκαλούν ερεθισμό και τελικά χειροτερεύουν την εικόνα. Ο απλός, ήπιος καθαρισμός δύο φορές την ημέρα αρκεί.

Το πίεσμα των βλαβών είναι ο ταχύτερος δρόμος προς τη μόνιμη ουλή και προς τη σκούρα κηλίδα που μένει μετά τη φλεγμονή. Ό,τι κέρδος φαίνεται εκείνη τη στιγμή, χάνεται για μήνες μετά.

Για τη διατροφή τα δεδομένα είναι λιγότερο κατηγορηματικά από ό,τι υποστηρίζεται δημόσια. Συζητούνται ο ρόλος των τροφών με υψηλό γλυκαιμικό φορτίο και ορισμένων γαλακτοκομικών, όμως η επίδραση ποικίλλει από άνθρωπο σε άνθρωπο και καμία δίαιτα δεν υποκαθιστά τη θεραπεία.

Η αντηλιακή προστασία δεν είναι λεπτομέρεια, ιδίως όταν χρησιμοποιούνται προϊόντα που ευαισθητοποιούν το δέρμα στον ήλιο. Επιλέγονται ελαφριά σκευάσματα που δεν αποφράσσουν τους πόρους, γιατί ο ήλιος σκουραίνει τις κηλίδες που αφήνει η φλεγμονή.

Θεραπευτικές επιλογές

Οι τοπικές θεραπείες αποτελούν τη βάση στις ήπιες και μέτριες μορφές. Χρησιμοποιούνται υπεροξείδιο του βενζοϋλίου, τοπικά ρετινοειδή και αζελαϊκό οξύ, μόνα ή σε συνδυασμό, ανάλογα με το αν κυριαρχούν τα στίγματα ή η φλεγμονή. Στην αρχή είναι συνηθισμένος ένας παροδικός ερεθισμός και η αγωγή προσαρμόζεται ώστε το δέρμα να την ανεχθεί.

Τα τοπικά αντιβιοτικά δεν χορηγούνται μόνα τους, γιατί ευνοούν την ανάπτυξη ανθεκτικών στελεχών. Συνδυάζονται με άλλο τοπικό παράγοντα. Η ίδια λογική ισχύει και για τα από του στόματος αντιβιοτικά: χορηγούνται για περιορισμένο διάστημα, σε επιλεγμένες περιπτώσεις, πάντοτε μαζί με τοπική αγωγή και ποτέ ως μόνιμη λύση.

Σε γυναίκες, ορισμένα συνδυασμένα ορμονικά αντισυλληπτικά μπορούν να βελτιώσουν την εικόνα. Η απόφαση ανήκει σε γιατρό, ο οποίος σταθμίζει τον κίνδυνο θρόμβωσης, την ημικρανία με αύρα, το κάπνισμα και την αρτηριακή πίεση. Η αντισύλληψη είναι ξεχωριστή υπηρεσία, την οποία θα βρείτε στη σελίδα /antisyllipsi/ με κόστος 23,90 €, και δεν χορηγείται από εμάς ως θεραπεία ακμής.

Η ισοτρετινοΐνη προορίζεται για βαριές ή ουλοποιητικές μορφές που δεν ανταποκρίθηκαν σε άλλη αγωγή. Χορηγείται υπό την παρακολούθηση ειδικού, με εργαστηριακό έλεγχο και με αυστηρές απαιτήσεις αποφυγής εγκυμοσύνης λόγω σοβαρών επιδράσεων στο έμβρυο. Δεν είναι φάρμακο που ξεκινά κανείς με βάση ένα ερωτηματολόγιο και δεν το συνταγογραφούμε.

Καμία από αυτές τις θεραπείες δεν δείχνει το αποτέλεσμά της σε λίγες ημέρες. Η βελτίωση κρίνεται σε βάθος εβδομάδων και η πρόωρη διακοπή είναι ο συνηθέστερος λόγος αποτυχίας.

Ουλές και κηλίδες μετά τη φλεγμονή

Δύο διαφορετικά πράγματα μπερδεύονται συχνά. Οι σκούρες ή κοκκινωπές κηλίδες που μένουν εκεί όπου υπήρχε βλάβη είναι μεταφλεγμονώδης χρώση και υποχωρούν με τον χρόνο, αργά. Η ουλή είναι μόνιμη απώλεια ή υπερπαραγωγή ιστού και δεν εξαφανίζεται μόνη της.

Η πρόληψη αποδίδει πολύ περισσότερο από κάθε επανορθωτική παρέμβαση. Σημαίνει έγκαιρη και επαρκής θεραπεία της φλεγμονής, αποφυγή του πιεσίματος και προστασία από τον ήλιο όσο το δέρμα βρίσκεται σε φάση επούλωσης.

Όταν οι ουλές έχουν ήδη εγκατασταθεί, οι επιλογές είναι δερματολογικές και επεμβατικές, επιλέγονται ανάλογα με τον τύπο της ουλής και απαιτούν εξέταση του δέρματος από κοντά. Καμία τέτοια απόφαση δεν λαμβάνεται από περιγραφή ή από φωτογραφία.

Τέλος, η ψυχολογική επιβάρυνση είναι πραγματική και δεν είναι υπερβολή. Επίμονη ακμή σε ενήλικα, με επίπτωση στη διάθεση και στην κοινωνική ζωή, είναι από μόνη της επαρκής λόγος να ζητήσει κανείς ιατρική βοήθεια, ανεξάρτητα από την αντικειμενική έκταση των βλαβών.

Πότε χρειάζεται γιατρός και τι δεν κάνουμε εμείς

Δερματολογική εκτίμηση χρειάζεται όταν υπάρχουν βαθιά, επώδυνα οζίδια, όταν σχηματίζονται ουλές, όταν η εικόνα δεν βελτιώνεται μετά από επαρκές διάστημα σωστής αγωγής ή όταν οι βλάβες εμφανίστηκαν απότομα σε ενήλικα μαζί με άλλα σημεία ορμονικής διαταραχής.

Η υπηρεσία μας δεν περιλαμβάνει θεραπεία ακμής. Πουλάμε τρεις υπηρεσίες: την /ananeosi-syntagis/ για 23,90 €, τα /adynatisma/ για 28,90 € και την /antisyllipsi/ για 23,90 €, με προσαύξηση προτεραιότητας 8,90 €. Δεν θέτουμε δερματολογική διάγνωση εξ αποστάσεως και δεν συνταγογραφούμε ισοτρετινοΐνη.

Η αξιολόγηση γίνεται με ιατρικό ερωτηματολόγιο, ασύγχρονα, αφού εσείς το υποβάλετε. Δεν υπάρχουν βιντεοκλήσεις, τηλεφωνικές συνομιλίες ή συνομιλία σε πραγματικό χρόνο. Το έγγραφο που εκδίδεται είναι διασυνοριακή συνταγή σε αρχείο PDF, με στοιχεία που ορίζονται στο Παράρτημα της εκτελεστικής οδηγίας 2012/52/ΕΕ και αναγνώριση που στηρίζεται στο άρθρο 11 της οδηγίας 2011/24/ΕΕ.

Δεν υπάρχει κωδικός PIN και δεν έχουμε πρόσβαση στο ελληνικό σύστημα της άυλης συνταγογράφησης. Στο φαρμακείο πηγαίνετε με την εκτύπωση ή με το αρχείο και την εκτέλεση την αποφασίζει ο φαρμακοποιός, ο οποίος έχει το δικαίωμα να αρνηθεί. Τα ναρκωτικά και τα ψυχοτρόπα φάρμακα εξαιρούνται από αυτή τη διαδρομή, σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 6 της οδηγίας 2011/24/ΕΕ.

Ο ιατρός δεν είναι μέλος ελληνικού Ιατρικού Συλλόγου· ασκεί το επάγγελμα βάσει άδειας που εκδόθηκε στην Πολωνία. Η υπηρεσία δεν αποζημιώνεται από τον ΕΟΠΥΥ. Η αμοιβή καλύπτει την ιατρική αξιολόγηση: επιστροφή προβλέπεται όταν ο γιατρός αρνηθεί για ιατρικούς ή νομικούς λόγους, ενώ όταν ζητηθούν έγγραφα ο ασθενής έχει τουλάχιστον 7 ημέρες για να τα προσκομίσει και, αν η υπόθεση δεν ολοκληρωθεί, κλείνουμε το αίτημα και επιστρέφουμε ολόκληρο το ποσό. Πώς εκδίδεται μια συνταγή μετά από αξιολόγηση ερωτηματολογίου εξηγείται στη σελίδα /syntagografisi-online/.