Xanax: σε τι χρησιμεύει, δοσολογία και παρενέργειες

Τι είναι το Xanax και σε τι χρησιμεύει

Το Xanax είναι εμπορική ονομασία. Η δραστική ουσία του είναι η αλπραζολάμη, μια βενζοδιαζεπίνη. Οι βενζοδιαζεπίνες έχουν αγχολυτική, κατασταλτική, μυοχαλαρωτική και αντισπασμωδική δράση, και ανάλογα με την ουσία και τη δόση υπερισχύει το ένα ή το άλλο σκέλος.

Η αλπραζολάμη συνταγογραφείται κατά κύριο λόγο σε αγχώδεις διαταραχές και σε διαταραχή πανικού, με ή χωρίς αγοραφοβία. Στην πράξη χρησιμοποιείται συχνά για να καλύψει μια δύσκολη περίοδο ή την αρχή μιας θεραπείας, μέχρι να αρχίσουν να αποδίδουν άλλες παρεμβάσεις. Δεν είναι φάρμακο σχεδιασμένο για να λαμβάνεται επ' αόριστον, και αυτή είναι η βασικότερη διαφορά του από τα φάρμακα χρόνιας αγωγής.

Δεν είναι όμως κάθε αίσθημα έντασης αγχώδης διαταραχή. Ταχυκαρδία, τρόμος και επίμονη ανησυχία μπορεί να προέρχονται από πάθηση του θυρεοειδούς, από αρρυθμία, από αναιμία ή από υπερβολική καφεΐνη. Γι' αυτό η αρχική εκτίμηση γίνεται από γιατρό που εξετάζει τον ασθενή και, όπου χρειάζεται, ζητά εξετάσεις: μια βενζοδιαζεπίνη που δίνεται πάνω σε λάθος διάγνωση καλύπτει το σύμπτωμα και αφήνει την αιτία ανέγγιχτη.

Πώς δρα η αλπραζολάμη στον οργανισμό

Η αλπραζολάμη ενισχύει τη δράση του GABA, του κύριου ανασταλτικού νευροδιαβιβαστή του κεντρικού νευρικού συστήματος. Απλοποιημένα, δυναμώνει το φρένο του εγκεφάλου: μειώνει τη νευρωνική διέγερση και μαζί της την ένταση, την υπερδιέγερση και τη σωματική έκφραση του άγχους.

Η δράση εμφανίζεται σχετικά γρήγορα μετά τη λήψη από το στόμα και αυτό είναι ταυτόχρονα το πλεονέκτημα και ο κίνδυνος του φαρμάκου. Το πλεονέκτημα είναι ότι ανακουφίζει σε μια οξεία κρίση. Ο κίνδυνος είναι ότι η ανακούφιση συνδέεται στη μνήμη με το χάπι, οπότε μεγαλώνει η τάση να το παίρνει κανείς προληπτικά, σε κάθε δυσάρεστη κατάσταση.

Η ένταση και η διάρκεια της δράσης διαφέρουν από άνθρωπο σε άνθρωπο: η ηλικία, η λειτουργία του ήπατος και τα υπόλοιπα φάρμακα καθορίζουν πόσο ισχυρά θα δράσει η ίδια ποσότητα. Στους ηλικιωμένους η ουσία απομακρύνεται συνήθως πιο αργά και η καταστολή κρατάει περισσότερο.

Δοσολογία: γιατί την καθορίζει πάντα ο γιατρός

Δεν υπάρχει τυπική δόση αλπραζολάμης. Είναι αυστηρά εξατομικευμένη, ξεκινά χαμηλά και προσαρμόζεται ανάλογα με την ανταπόκριση και την ανοχή, ενώ σε ηλικιωμένους, σε ηπατική ανεπάρκεια και σε αναπνευστικά προβλήματα χρησιμοποιούνται μικρότερες ποσότητες. Γι' αυτό η σελίδα αυτή δεν αναφέρει ποσότητες σε χιλιοστόγραμμα: το σχήμα το ορίζει ο θεράπων γιατρός και το γράφει στη συνταγή.

Δύο πράγματα δεν τα αλλάζει ποτέ μόνος του ο ασθενής: τη δόση και τον ρυθμό λήψης. Αν έχετε την εντύπωση ότι το φάρμακο δεν αποδίδει πια όπως στην αρχή, αυτό δεν είναι ένδειξη για να πάρετε περισσότερο, αλλά λόγος να μιλήσετε με τον γιατρό: είναι ένα από τα κλασικά σημάδια ανοχής και αντιμετωπίζεται με επανεκτίμηση της αγωγής.

Η αλπραζολάμη δεν δανείζεται και δεν μοιράζεται. Μια ποσότητα που ταιριάζει σε έναν υγιή ενήλικα μπορεί να είναι επικίνδυνη για έναν ηλικιωμένο, για κάποιον με αναπνευστική νόσο ή για κάποιον που ήδη λαμβάνει άλλα κατασταλτικά φάρμακα.

Παρενέργειες της αλπραζολάμης

Οι πιο συνηθισμένες ανεπιθύμητες ενέργειες προκύπτουν από την ίδια τη δράση του φαρμάκου στο κεντρικό νευρικό σύστημα: υπνηλία, καταστολή που συνεχίζεται και την επόμενη ημέρα, επιβράδυνση, αδεξιότητα, δυσκολία συγκέντρωσης και προβλήματα στην πρόσφατη μνήμη.

Από αυτό προκύπτει και ένας πρακτικός περιορισμός: η οδήγηση και ο χειρισμός μηχανημάτων μπορεί να είναι επικίνδυνα, ιδίως στην αρχή της αγωγής και μετά από κάθε αύξηση της δόσης. Στους ηλικιωμένους η καταστολή και η αστάθεια αυξάνουν τον κίνδυνο πτώσεων και καταγμάτων.

Υπάρχουν και οι λεγόμενες παράδοξες αντιδράσεις: αντί για ηρεμία εμφανίζεται διέγερση, ευερεθιστότητα, επιθετικότητα ή άρση των αναστολών. Παρατηρούνται σπανιότερα, κυρίως σε ηλικιωμένους και σε παιδιά, και αποτελούν λόγο για άμεση επικοινωνία με τον γιατρό και όχι για αλλαγή της δόσης από τον ασθενή.

Χρειάζεται επείγουσα βοήθεια όταν εμφανιστεί έντονη δυσκολία στην αναπνοή, βαθιά καταστολή ή σύγχυση, ιδίως αν το φάρμακο έχει ληφθεί μαζί με αλκοόλ, με οπιοειδή ή με άλλα κατασταλτικά.

Ανοχή, εξάρτηση και γιατί δεν διακόπτεται απότομα

Με τη συνεχή λήψη ο οργανισμός συνηθίζει την ουσία. Αυτό λέγεται ανοχή: η ίδια ποσότητα δίνει με τον καιρό μικρότερο αποτέλεσμα. Η αυθόρμητη αντίδραση, δηλαδή να πάρει κανείς λίγο περισσότερο, είναι ακριβώς ο δρόμος που οδηγεί στο πρόβλημα.

Η σωματική εξάρτηση από τις βενζοδιαζεπίνες μπορεί να αναπτυχθεί ακόμη και σε δόσεις που έχει ορίσει ο γιατρός, όταν η λήψη παρατείνεται. Δεν πρόκειται για αδυναμία χαρακτήρα ούτε για κατάχρηση: είναι φαρμακολογία. Γι' αυτό οι βενζοδιαζεπίνες αντιμετωπίζονται ως εργαλείο περιορισμένης διάρκειας και όχι ως μόνιμη λύση.

Η απότομη διακοπή μετά από παρατεταμένη λήψη μπορεί να προκαλέσει στερητικά συμπτώματα: επιστροφή του άγχους σε εντονότερη μορφή, αϋπνία, τρόμο, εφίδρωση και, σε σοβαρές περιπτώσεις, σπασμούς. Η διακοπή γίνεται σταδιακά, με σχήμα που ορίζει ο γιατρός που παρακολουθεί τον ασθενή.

Αυτός είναι και ο πιο πρακτικός λόγος για να μην αναζητά κανείς αλπραζολάμη από ευκαιριακή πηγή: η θεραπεία με βενζοδιαζεπίνη δεν είναι μία συνταγή, αλλά μια πορεία με προσαρμογές, επανεκτίμηση και σχέδιο εξόδου.

Αλκοόλ και αλληλεπιδράσεις με άλλα φάρμακα

Με αλκοόλ, όχι. Και τα δύο καταστέλλουν το κεντρικό νευρικό σύστημα και οι δράσεις τους αθροίζονται: αυξάνονται η υπνηλία, η άρση των αναστολών, ο κίνδυνος πτώσης, τα κενά μνήμης και, σε ακραίες περιπτώσεις, ο κίνδυνος αναπνευστικής καταστολής. Είναι η πιο σημαντική και η πιο συχνή αλληλεπίδραση στην καθημερινή ζωή.

Ιδιαίτερα επικίνδυνος είναι ο συνδυασμός με οπιοειδή παυσίπονα: οι δύο κατηγορίες μαζί μπορούν να μειώσουν σοβαρά την αναπνοή και συνδυάζονται μόνο όταν ο γιατρός κρίνει ότι δεν υπάρχει εναλλακτική, υπό παρακολούθηση. Το ίδιο ισχύει για άλλα υπνωτικά, για κατασταλτικά και για ορισμένα αντιισταμινικά που προκαλούν υπνηλία.

Ορισμένα φάρμακα επηρεάζουν τα ηπατικά ένζυμα μέσω των οποίων μεταβολίζεται η αλπραζολάμη και μπορούν να μεταβάλουν τα επίπεδά της στο αίμα. Γι' αυτό ενημερώνετε τον γιατρό και τον φαρμακοποιό για όλα όσα λαμβάνετε, συμπεριλαμβανομένων των σκευασμάτων χωρίς συνταγή και των συμπληρωμάτων.

Σε εγκυμοσύνη και σε θηλασμό η λήψη συζητείται πάντα με τον γιατρό. Ούτε η έναρξη ούτε η διακοπή αποφασίζονται μόνες τους σε αυτές τις περιόδους.

Γιατί δεν εκδίδουμε συνταγή για Xanax

Δεν εκδίδουμε συνταγές για αλπραζολάμη ούτε για καμία άλλη βενζοδιαζεπίνη. Δεν πρόκειται για εμπορική επιλογή ούτε για εσωτερικό κανόνα προσοχής: πρόκειται για ρητό νομικό αποκλεισμό.

Το μόνο έγγραφο που εκδίδουμε είναι διασυνοριακή συνταγή σε μορφή PDF, η οποία αποστέλλεται με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο. Το υπόδειγμά της καθορίζεται από το Παράρτημα της εκτελεστικής οδηγίας 2012/52/ΕΕ και η βάση για την αναγνώρισή της σε άλλο κράτος μέλος είναι το άρθρο 11 της οδηγίας 2011/24/ΕΕ. Το ίδιο αυτό άρθρο, στην παράγραφο 6, εξαιρεί ρητά από τον μηχανισμό τα ναρκωτικά και τις ψυχοτρόπες ουσίες. Η αλπραζολάμη είναι ψυχοτρόπος ουσία, επομένως ένα τέτοιο έγγραφο δεν θα μπορούσε να υπάρξει νόμιμα γι' αυτήν.

Υπάρχει και δεύτερος λόγος, ιατρικός, που δείχνει προς την ίδια κατεύθυνση. Στη δική μας υπηρεσία ο ασθενής συμπληρώνει ιατρικό ερωτηματολόγιο και ο γιατρός το αξιολογεί ασύγχρονα. Δεν υπάρχει βιντεοκλήση, δεν υπάρχει τηλεφωνική επικοινωνία και δεν υπάρχει συνομιλία σε πραγματικό χρόνο. Αυτό το μοντέλο δεν ταιριάζει σε ένα φάρμακο που απαιτεί προσαρμογή δόσης, παρακολούθηση για ανοχή και σχέδιο σταδιακής διακοπής.

Αν ήδη λαμβάνετε Xanax με συνταγή που εκδόθηκε στην Ελλάδα, η ανανέωση γίνεται από τον γιατρό που σας παρακολουθεί εκεί. Η Ελλάδα διαθέτει δικό της σύστημα ηλεκτρονικής συνταγογράφησης, την άυλη συνταγογράφηση· δεν έχουμε πρόσβαση σε αυτό ούτε συνδεόμαστε με αυτό. Δεν έχουμε επίσης καμία σχέση με τον ΕΟΦ, τον ΕΟΠΥΥ ή την ΗΔΙΚΑ, και η υπηρεσία μας δεν αποζημιώνεται από ασφαλιστικό φορέα.

Πώς λειτουργεί γενικά μια συνταγή που εκδίδεται σε άλλο κράτος μέλος και ποια στοιχεία πρέπει υποχρεωτικά να φέρει, το εξηγούμε στο /blog/diasynoriaki-syntagi/ και στο /syntagografisi-online/· το κατά πόσο γίνεται δεκτή στην Ελλάδα, στο /blog/syntagi-exoterikou/. Αν βρεθήκατε στο εξωτερικό και τελείωσαν τα φάρμακά σας, οι επιλογές περιγράφονται στο /blog/farmaka-sto-exoteriko/.

Σε κάθε περίπτωση, ακόμη και για τα φάρμακα που εμπίπτουν στον μηχανισμό, την απόφαση για τη χορήγηση την παίρνει ο φαρμακοποιός: ελέγχει τα υποχρεωτικά στοιχεία της συνταγής και έχει δικαίωμα να αρνηθεί την εκτέλεση.

Ποιος συνέταξε και έλεγξε αυτό το κείμενο

Το κείμενο συντάχθηκε από τη συντακτική ομάδα της MEDINOW Sp. z o.o. και ελέγχθηκε από τον Damian Wojno, ιατρό εγγεγραμμένο στην Πολωνία, με αριθμό άδειας άσκησης επαγγέλματος (PWZ) 3211301. Ο ιατρός δεν είναι μέλος ελληνικού Ιατρικού Συλλόγου· ασκεί το επάγγελμα βάσει άδειας που εκδόθηκε στην Πολωνία.

Φορέας της υπηρεσίας είναι η MEDINOW Sp. z o.o., Aleja Marszalka Jozefa Pilsudskiego 36/108, 10-450 Olsztyn, Πολωνία, αριθμός φορολογικού μητρώου Πολωνίας (NIP) 7394034704, αριθμός εμπορικού μητρώου (KRS) 0001242750.

Οι πληροφορίες αυτής της σελίδας είναι γενικές και δεν αντικαθιστούν το εγκεκριμένο φύλλο οδηγιών χρήσης ούτε τη συμβουλή του γιατρού ή του φαρμακοποιού σας. Αρμόδια αρχή για τα φάρμακα στην Ελλάδα είναι ο Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκων (ΕΟΦ).