Αντισυλληπτικά χάπια και συνταγή

Ποιες μέθοδοι χορηγούνται με συνταγή

Όλες οι ορμονικές μέθοδοι χορηγούνται με ιατρική συνταγή. Το συνδυασμένο χάπι περιέχει οιστρογόνο και προγεσταγόνο, ενώ το μίνι χάπι μόνο προγεσταγόνο και γι' αυτό αποτελεί συχνά την εναλλακτική όταν το οιστρογόνο αντενδείκνυται. Ο κολπικός δακτύλιος και το έμπλαστρο ακολουθούν τη λογική του συνδυασμένου χαπιού, με άλλον τρόπο χορήγησης.

Οι μέθοδοι μακράς δράσης, δηλαδή το ορμονικό ενδομήτριο σύστημα, το υποδόριο εμφύτευμα και η ενέσιμη μορφή, δεν εξαρτώνται από την καθημερινή συνέπεια του χρήστη. Τοποθετούνται όμως από επαγγελματία υγείας με φυσική παρουσία, οπότε δεν είναι κάτι που διεκπεραιώνεται από απόσταση.

Το προφυλακτικό είναι η μόνη ευρέως διαθέσιμη μέθοδος χωρίς συνταγή και ταυτόχρονα η μόνη που προστατεύει από τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα. Κανένα ορμονικό σκεύασμα δεν προσφέρει τέτοια προστασία, κάτι που συχνά θεωρείται δεδομένο ενώ δεν είναι.

Η επιλογή μεταξύ των μεθόδων δεν είναι θέμα προτίμησης μόνο. Καθορίζεται από το ιστορικό, από το τι ανέχεται ο οργανισμός και από το πόσο ρεαλιστική είναι η λήψη σε σταθερή ώρα κάθε μέρα. Ένα χάπι που ξεχνιέται τακτικά προστατεύει λιγότερο, και αυτό αξίζει να ειπωθεί ανοιχτά στον γιατρό.

Τι αξιολογεί ο γιατρός πριν από τη συνταγή

Η κεντρική ερώτηση πριν από ένα συνδυασμένο σκεύασμα δεν είναι αν το φάρμακο «κάνει», αλλά αν υπάρχει κάτι που το καθιστά ακατάλληλο. Το οιστρογόνο αυξάνει τον κίνδυνο θρόμβωσης. Σε υγιή άτομα ο κίνδυνος παραμένει χαμηλός, παύει όμως να είναι αμελητέος όταν συνυπάρχουν επιβαρυντικοί παράγοντες.

Γι' αυτό ο γιατρός ρωτά για θρόμβωση ή πνευμονική εμβολή στο παρελθόν, για γνωστή θρομβοφιλία, για θρομβωτικό επεισόδιο σε στενό συγγενή σε νεαρή ηλικία, για πρόσφατο ή προγραμματισμένο χειρουργείο και για παρατεταμένη ακινητοποίηση. Ρωτά επίσης για κάπνισμα, ιδίως μετά τα 35, γιατί ο συνδυασμός καπνίσματος και οιστρογόνου σε αυτή την ηλικία είναι από τους σαφέστερους περιορισμούς.

Η ημικρανία με αύρα είναι ξεχωριστό κεφάλαιο. Δεν πρόκειται για «δυνατό πονοκέφαλο», αλλά για ημικρανία με νευρολογικά προειδοποιητικά συμπτώματα, συνήθως οπτικά. Αν σας έχει συμβεί, πείτε το ρητά, ακόμη κι αν έγινε μία φορά· τι σημαίνει αύρα εξηγείται στο /odigos/imikrania/.

Στο ιστορικό μπαίνουν ακόμη η αρτηριακή πίεση, το σωματικό βάρος, η ηπατική νόσος, ο καρκίνος του μαστού, ο διαβήτης με επιπλοκές, η γαλουχία και το διάστημα μετά τον τοκετό. Όταν το συνδυασμένο σκεύασμα αντενδείκνυται, δεν αποκλείεται κάθε μέθοδος: τα σκευάσματα μόνο με προγεσταγόνο συχνά παραμένουν επιλογή, και η απόφαση ανήκει στον γιατρό.

Χρειάζονται εξετάσεις πριν ξεκινήσετε

Η συνηθέστερη παρανόηση είναι ότι πριν από το πρώτο χάπι απαιτείται σειρά αιματολογικών εξετάσεων ή γυναικολογικός έλεγχος. Στη συνήθη περίπτωση μιας υγιούς γυναίκας μετρούν περισσότερο το λεπτομερές ιστορικό και η αρτηριακή πίεση. Το ιστορικό αποκαλύπτει τους περιορισμούς, όχι μια τυχαία αιματολογική.

Εξετάσεις ζητούνται όταν υπάρχει συγκεκριμένος λόγος: οικογενειακό ιστορικό θρόμβωσης σε νεαρή ηλικία, ανεξήγητη αιμορραγία, υποψία εγκυμοσύνης, χρόνιο νόσημα υπό αγωγή. Τότε δεν πρόκειται για τυπικότητα αλλά για προϋπόθεση ασφαλούς απόφασης.

Ο προληπτικός έλεγχος του τραχήλου της μήτρας και ο έλεγχος για σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα είναι ξεχωριστά προγράμματα πρόληψης. Δεν αποτελούν προϋπόθεση για να ξεκινήσει κανείς αντισύλληψη, παραμένουν όμως σημαντικά από μόνα τους.

Στην εξ αποστάσεως αξιολόγηση ισχύει ένας απλός κανόνας: ό,τι δεν μπορεί να επιβεβαιωθεί, δεν θεωρείται δεδομένο. Αν λείπει πληροφορία που αλλάζει την απόφαση, ο γιατρός τη ζητά· αν δεν μπορεί να την αποκτήσει, αρνείται και προτείνει εξέταση με φυσική παρουσία.

Τι μειώνει την αποτελεσματικότητα

Η αποτελεσματικότητα στην καθημερινή ζωή απέχει από τη θεωρητική, και ο λόγος είναι σχεδόν πάντα οι ξεχασμένες δόσεις. Οι κανόνες για το τι κάνετε όταν ξεχάσετε χάπι διαφέρουν ανάμεσα στο συνδυασμένο σκεύασμα και σε εκείνα μόνο με προγεσταγόνο. Αρμόδια πηγή είναι το φύλλο οδηγιών του δικού σας σκευάσματος.

Ο έμετος λίγο μετά τη λήψη και η έντονη διάρροια μπορούν να εμποδίσουν την απορρόφηση. Η δόση αντιμετωπίζεται τότε συνήθως ως χαμένη και συνιστάται συμπληρωματική μέθοδος για όσο διάστημα ορίζει το φύλλο οδηγιών.

Ορισμένα φάρμακα επιταχύνουν τον μεταβολισμό των ορμονών και μειώνουν τη δράση τους: η ριφαμπικίνη, μερικά αντιεπιληπτικά και το υπερικό, γνωστό και ως βαλσαμόχορτο. Το τελευταίο πωλείται ως φυτικό συμπλήρωμα, κάτι που πολλοί εκλαμβάνουν ως εγγύηση ότι είναι αβλαβές. Δεν είναι.

Αντίθετα, τα κοινά αντιβιοτικά δεν μειώνουν την αποτελεσματικότητα της ορμονικής αντισύλληψης, με εξαίρεση τη ριφαμπικίνη και τη ριφαμπουτίνη. Η αντίθετη πεποίθηση είναι διαδεδομένη και οδηγεί σε περιττή ανησυχία ή σε αλλαγές που δεν χρειάζονταν. Αν ξεκινήσετε νέο φάρμακο, ρωτήστε τον φαρμακοποιό πριν αλλάξετε κάτι μόνοι σας.

Παρενέργειες και σημάδια που δεν περιμένουν

Τους πρώτους μήνες είναι συχνές οι μικρές αιμορραγίες μεταξύ των περιόδων, η ευαισθησία στο στήθος, η ναυτία, ο ήπιος πονοκέφαλος και η μεταβολή της διάθεσης. Συνήθως υποχωρούν καθώς ο οργανισμός προσαρμόζεται. Αν επιμένουν, το θέμα συζητείται με γιατρό: η αλλαγή σκευάσματος είναι συχνά εφικτή και προτιμότερη από την αιφνίδια διακοπή.

Υπάρχουν όμως συμπτώματα που δεν περιμένουν επόμενο ραντεβού. Πόνος, οίδημα ή ερυθρότητα στη μία γάμπα. Αιφνίδια δύσπνοια ή πόνος στο στήθος. Ξαφνικός, πολύ έντονος πονοκέφαλος, διαφορετικός από τους συνηθισμένους σας. Διαταραχή της όρασης, αδυναμία ή μούδιασμα στη μία πλευρά, δυσκολία στην ομιλία.

Σε αυτές τις περιπτώσεις η σωστή κίνηση είναι η επείγουσα ιατρική εκτίμηση με φυσική παρουσία, όχι η συμπλήρωση φόρμας. Το ίδιο ισχύει για έντονο κοιλιακό πόνο και για κιτρίνισμα του δέρματος ή των οφθαλμών. Καμία εξ αποστάσεως υπηρεσία δεν είναι κατάλληλη εδώ, ούτε η δική μας.

Ανανέωση συνταγής: πότε είναι απλή και πότε όχι

Αν χρησιμοποιείτε ήδη ορμονική αντισύλληψη, την ανέχεστε καλά και τίποτα ουσιώδες δεν έχει αλλάξει, η ανανέωση είναι η πιο τυπική περίπτωση εξ αποστάσεως αξιολόγησης. Ο γιατρός επιβεβαιώνει ότι ισχύουν ακόμη οι συνθήκες υπό τις οποίες δόθηκε η αγωγή.

Η «ουσιώδης αλλαγή» σημαίνει συγκεκριμένα πράγματα: νέα εμφάνιση ημικρανίας ή ημικρανία με αύρα, νέα διάγνωση αρτηριακής υπέρτασης, εγκυμοσύνη ή υποψία εγκυμοσύνης, έναρξη καπνίσματος, προγραμματισμένο χειρουργείο ή παρατεταμένη ακινησία, νέο φάρμακο, θρομβωτικό επεισόδιο σε εσάς ή σε στενό συγγενή.

Αν κάτι από αυτά ισχύει, η ανανέωση παύει να είναι απλή διαδικασία. Ο γιατρός μπορεί να αρνηθεί την εξ αποστάσεως αξιολόγηση και να προτείνει εξέταση με φυσική παρουσία. Δεν είναι γραφειοκρατία: είναι ο τρόπος να μην παραβλεφθεί κίνδυνος με βάση ελλιπή πληροφορία.

Αν δεν έχετε χρησιμοποιήσει ποτέ ορμονική αντισύλληψη, η πρώτη χορήγηση είναι δυσκολότερη περίπτωση, γιατί δεν υπάρχει ιστορικό ανοχής πάνω στο οποίο να στηριχθεί ο γιατρός. Κρίνει κατά περίπτωση και, όταν έχει αμφιβολία, αρνείται. Η άρνηση είναι αποτέλεσμα της αξιολόγησης, όχι αποτυχία της.

Τι κάνουμε εμείς και τι δεν κάνουμε

Δεν είμαστε υπηρεσία επείγουσας φροντίδας και δεν αντικαθιστούμε τον γυναικολόγο σας. Αυτό που προσφέρουμε είναι η ιατρική αξιολόγηση αιτήματος για αντισύλληψη, με κόστος 23,90 €, και με δυνατότητα προτεραιότητας στην επεξεργασία έναντι 8,90 € επιπλέον. Η ανανέωση άλλης σταθερής αγωγής βρίσκεται στο /ananeosi-syntagis/ και κοστίζει επίσης 23,90 €.

Η διαδικασία είναι εξ ολοκλήρου γραπτή. Ο ασθενής συμπληρώνει φόρμα και ο γιατρός την αξιολογεί ασύγχρονα, ζητώντας επιπλέον έγγραφα όταν χρειάζεται. Δεν υπάρχει βιντεοκλήση, δεν υπάρχει τηλεφωνική επικοινωνία και δεν υπάρχει ζωντανή συνομιλία με γιατρό: πρόκειται για αξιολόγηση εγγράφων. Ο γενικός τρόπος λειτουργίας περιγράφεται στο /syntagografisi-online/.

Το έγγραφο που εκδίδεται είναι διασυνοριακή συνταγή σε αρχείο PDF, το οποίο αποστέλλεται με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο. Το υπόδειγμά της καθορίζεται στο Παράρτημα της εκτελεστικής οδηγίας 2012/52/ΕΕ και η βάση για την αναγνώρισή της σε άλλο κράτος μέλος είναι το άρθρο 11 της οδηγίας 2011/24/ΕΕ. Δεν υπάρχει κωδικός PIN και δεν έχουμε πρόσβαση στην άυλη συνταγογράφηση ούτε σε άλλο ελληνικό σύστημα ηλεκτρονικής συνταγογράφησης. Ο ασθενής πηγαίνει στο φαρμακείο με την εκτύπωση ή με το αρχείο. Τι πρέπει να αναγράφει μια τέτοια συνταγή περιγράφεται στο /blog/diasynoriaki-syntagi/.

Η απόφαση για τη χορήγηση ανήκει στον φαρμακοποιό. Εκείνος κρίνει αν μπορεί να εκτελέσει τη συνταγή και έχει δικαίωμα να αρνηθεί. Αν το ερώτημά σας είναι κατά πόσο αναγνωρίζεται στην Ελλάδα συνταγή γιατρού από άλλη χώρα της Ένωσης, το θέμα αναπτύσσεται στο /blog/syntagi-exoterikou/.

Η αμοιβή καλύπτει την ιατρική αξιολόγηση και όχι την έκδοση του εγγράφου. Επιστροφή χρημάτων γίνεται όταν ο γιατρός αρνηθεί για ιατρικούς ή νομικούς λόγους. Ο ασθενής έχει τουλάχιστον 7 ημέρες για να προσκομίσει τα έγγραφα που ζήτησε ο γιατρός· αν η υπόθεση δεν ολοκληρωθεί, κλείνουμε το αίτημα και επιστρέφουμε ολόκληρο το ποσό.

Την αξιολόγηση διενεργεί ο ιατρός Damian Wojno, αριθμός άδειας άσκησης ιατρικού επαγγέλματος (PWZ) 3211301, εκδοθείσα στην Πολωνία, MEDINOW Sp. z o.o. Ο ιατρός δεν είναι μέλος ελληνικού Ιατρικού Συλλόγου· ασκεί το επάγγελμα βάσει άδειας που εκδόθηκε στην Πολωνία. Πάροχος της υπηρεσίας είναι η MEDINOW Sp. z o.o., Aleja Marszałka Józefa Piłsudskiego 36/108, 10-450 Olsztyn, Πολωνία, NIP 7394034704, KRS 0001242750.